Kanunî Sultan Süleymân Divânı’nın Varşova Nüshası: Araştırmaların Mevcut Durumu

Özet

Bu makale, Sultan I. Süleymân’a (hük. 1520-66) ait en erken tarihlendirilmiş şiir koleksiyonu olarak kabul edilen Muḥibbî’nin Varşova divanı üzerine kapsamlı bir inceleme sunmaktadır. Yüksek nitelikteki kağıdı ve cildi, eserin Osmanlı sarayında, muhtemelen sultanın bizzat gözetimi altında derlenmiş olduğunu göstermektedir. El yazmasının özgünlüğü ve önemi, yalnızca daha önce yayımlanmamış şiirleri içermesinden değil, aynı zamanda metinleri daha sonra gözden geçirilerek 16. yüzyıl ortalarında tertip edilen tezhipli dîvânlarda daha işlenmiş biçimleriyle yer alan şiirlerin erken versiyonunu muhafaza etmesinden kaynaklanmaktadır. Eser, farklı el yazısı türlerini barındırır. Bazı bölümler Sultan Süleymân’ın kendi el yazısı olabilecek niteliktedir, bu durum sultanın yazınsal kimliği ve şiir geleneğine aktif katılımına dair önemli ipuçları vermektedir. Ayrıca, kullanılan kağıdın Çin kağıdından esinlenmiş yerel bir Osmanlı taklidi olması ihtimali, Osmanlı kitap sanatları açısından önemli bir estetik ve teknik özelliği işaret eder. Varşova el yazması, Osmanlı edebiyat, kültür ve sanat tarihinin yanı sıra 16. yüzyıldaki imparatorluk kimliği inşası sürecini anlamak açısından da değerli bir kaynak olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, söz konusu el yazmasının hem içerik hem de görsel yönleriyle Osmanlı entelektüel tarihine katkılarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Bu makale Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı tarafından 21 Kasım 2024 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen “Osmanlı Kitap Sanatları ve Musavver El Yazmaları: Yeni Örnekler Sempozyumu”nda sunulan bildirinin genişletilmiş halidir.

Çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zeka tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, tarafımca bilimsel araştırma yöntemleri ve akademik etik ilkelere uygun şekilde üretilmiştir.

Bu çalışma, etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatürtaraması/ yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

arisdergisi@akmb.gov.tr

Bu makale Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisans (CC BY-NC) ile lisanslanmıştır.

Dergi TR Dizin, ERIH PLUS, J-GATE INDEXING’de taranmaktadır.

Çıkar çatışması beyan edilmemiştir.

Yazmanın görüntülerini bana gönderdiği için Dr. Natalia Królikowska’ya derin şükranlarımı sunarım. Bu makalede yer alan Varşova divanına ait tüm fotoğraflar kendisi tarafından çekilmiştir.