Osmanlıca Bir Kelile ve Dimne’nin Peşinde
Emine Fetvacı
Norma Jean Calderwood University Professor of Islamic and Asian Art Boston College | Sanat, Sanat Tarihi ve Film Bölümü | Boston | USA 
https://ror.org/02n2fzt79
Anahtar Kelimeler: Osmanlı kitap sanatları, Kelile ve Dimne, tezhip, minyatür, Gazanfer Aǧa.
Özet
Bu makale Londra British Library’de (BL)Or 7354 numarasıyla kayıtlı “Kelile ve Dimne” başlıǧı ile yirmi yedi varaktan oluşan ve içinde dört adet resim olan kısmi bir Osmanlıca yazmayı inceler. Kelile ve Dimne İslam dünyasında çok popüler olan bir hikâye kitabıdır. Makale eserin BL dışında üç ayrı koleksiyona daǧılmış sayfa ve resimlerini tespit eder ve Kelile ve Dimne metniyle karşılaştırarak sayfaları sıraya dizer. Bu eser yirminci yüzyılın ilk yirmi yılında British Library, Boston Museum of Fine Arts, Bibliothéque Nationale de France ve Bibliothèque Universitaire des Langues et Civilisations (BULAC) koleksiyonlarına daǧılmıştır. Meşhur sultani yazmalardan Nusretnâme (TSMK H. 1365) ve Tarih-i Hind-i Garbi (BDK 4969) ile sayfa süslemesi ve nesih hattı açısından karşılaştırıldıǧında, eserin orjinal olarak 1580 ya da 1590’larda Babüssaade Gazanfer Aǧa aracılıǧı ile Osmanlı padişahı III. Murad ya da III. Mehmed’e sunulmak için hazırlanmış olabileceǧi kuvvetli bir ihtimal olarak öne çıkar.
Bu makale Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı tarafından 21 Kasım 2024 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen “Osmanlı Kitap Sanatları ve Musavver El Yazmaları: Yeni Örnekler Sempozyumu”nda sunulan bildirinin genişletilmiş halidir.
Çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zeka tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, tarafımca bilimsel araştırma yöntemleri ve akademik etik ilkelere uygun şekilde üretilmiştir.
Bu çalışma, etik kurul izni gerektirmeyen nitelikte olup kullanılan veriler literatürtaraması/ yayınlanmış kaynaklar üzerinden elde edilmiştir. Çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
arisdergisi@akmb.gov.tr
Bu makale Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisans (CC BY-NC) ile lisanslanmıştır.
Dergi TR Dizin, ERIH PLUS, J-GATE INDEXING’de taranmaktadır.
Çıkar çatışması beyan edilmemiştir.
“Bu çalışma esnasındaki yardımlarından dolayı Michael Erdman ve Nil Baydar’a teşekkür etmek isterim. Ayrıca Kasım 2024 “Osmanlı Kitap Sanatları ve Musavver El Yazmaları: Yeni Örnekler” Sempozyum’unda ve Aralık 2025’te ANAMED’de yaptıǧım sunumlardaki dinleyicilere soru ve gözlemleri için çok teşekkür ederim. Bu çalışma Boston College Norma Jean Calderwood University Professorship fonlarıyla gerçekleştirilmiştir.”